“เพราะเงินเป็นปัจจัยในการดำรงชีพอยู่ของเรา การดูแลรักษาจึงสำคัญไม่แพ้การได้มา”

ธนาคารเป็นบริการที่ถูกออกแบบมาเพื่อดูแลทรัพย์สินเงินของทองของคนในสังคม แต่คงมีธนาคารที่ถูกออกแบบมาเพื่อทำภารกิจอันสำคัญนี้เป็นครั้งแรกแค่แห่งเดียว

“บุคคลัภย์” หรือ Book Club ในภาษาอังกฤษ เป็นชื่อเดิมของอาคารที่เป็นที่ทำการของธนาคารแห่งแรกในประเทศไทย ถูกก่อตั้งขึ้นในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ พ.ศ. 2447 จุดประสงค์ให้เป็นสถาบันการเงินเพื่อรองรับการเติบโตด้านเศรษฐกิจของไทย ณ เวลานั้น และหลังจากนั้นสองปีก็เปลี่ยนชื่อมาเป็น “บริษัท แบงก์สยาม กัมมาจล ทุนจำกัด” และได้เปลี่ยนชื่ออีกครั้งเป็น “ธนาคารไทยพาณิชย์” ตามที่เรารู้จักกันในปี พ.ศ. 2482

ถึงจะผ่านไป 100 กว่าปี แต่ความงดงามของตัวอาคารยังเป็นที่ต้องตาและต้องใจแก่นักท่องเที่ยวและผู้พบเห็น ประวัติศาสตร์บอกเราว่านี่เป็นสถาปัยกรรมตะวันตกแบบ “โบซาร์” ผสมผสานนีโอคลาสสิก ถูกออกแบบโดย อันนิบาเล รีกอตติ สถาปนิกมากฝีมือจากอิตาลี ภายในมีทั้งหมด 3 ชั้น ตัวอาคารทอดยาวขนานไปกับแม่น้ำเจ้าพระยา มีส่วนธุรการรับฝาก-ถอนเงินหน้าตาคล้ายโรงจำนำ เสาทุกต้นเป็นทรงไอโอนิกคลาสิกแบบโรมัน กระเบื้องที่ใช้ปูพื้นก็นำเข้ามาจากประเทศเยอรมัน เหตุที่เลือกการออกแบบเป็นสไตล์ยุโรปตะวันตกก็เพื่อสร้างความคุ้นเคยให้กับคู่ค้าผู้มาเยือนจากต่างประเทศที่ต่างพากันมาลงทุนกับไทย

นอกจากการออกแบบอันน่าเหลือเชื่อแล้ว ที่นี่ยังมีความเชื่อโบราณแฝงอยู่ด้วย เพราะทำเลที่ตั้งของธนาคารเป็นรูปถุงเงิน ตรงทางเข้าจะแคบปลายบาน เพื่อให้เงินเข้าง่ายออกยาก เป็นการผสมผสานสถาปัตยกรรมตะวันตกเข้ากับวัฒนธรรมความเป็นไทยอย่างเหมาะสม

เป็นเรื่องธรรมดาที่สิ่งใดที่มีคุณค่าย่อมควรค่าแก่การรักษา เพราะธนาคารแห่งนี้ได้รับรางวัลอนุรักษ์สถาปัตยกรรม ASA เมื่อปีพ.ศ. 2525 และเป็นโบราณสถานแห่งหนึ่งของเขตสัมพันธวงศ์โดยกรมศิลปากร เพื่อให้เราชาวไทยและเพื่อนชาวต่างชาติได้ชื่นชมความงามนี้ต่อไป